የታሪክና የጥበብ ምንጭ፡ ጣራ ገዳም

ስለ ዋሻ ተክለ ሃይማኖት

ያለነው ደቡብ ጎንደር እብናት፣ ጣራ ገዳም አካባቢ መሆኑን አስታውሰን እንጓዝ፡፡ ከዋሻ እንድያስ ወጣንና ወደ ግራ በኩል ታጥፈን መጓዝ ጀመርን፡፡ አሁንም እየተንደረደርን ነው ወደ ታች የምንወርደው፡፡ ግራና ቀኛችን በልምላሜ የታጠረ ነው፡፡ በአካባቢው ምንነቱን ለመለየት የሚያስቸግር በጎ መዓዛ ያውዳል፡፡ ወፎች ሲዘምሩ፣ ዛፎችም ሲያሸበሽቡ ለማየት የሚመኝ ሰው ካለ ወደ ዋሻ ተክለ ሃይማኖት መውረድ ነው፡፡ እነሆ ከፊት ለፊታችን በቀለም የተዋበ ዋሻ ገጭ አለ፡፡ ከፊት ለፊቱ አዲስ ግንብ ተሠርቶለታል፡፡ ከግንቡ በኋላ ደግሞ የቀድሞው የዋሻ ግድግዳ ይታያል፡፡ የዋሻ እንድርያስ ቅርስና ታሪክ በግራኝ ዘመን እንደጠፋ መነኮሳቱ ይናገራሉ፡፡ እንደ እኔ ግምት ግን ዋሻ ተክለ ሃይማኖት በ13ኛው መክዘ ከነበረው ‹‹የደብረ ሊባኖሳውያን› ስደት ጋር የተያያዘ ሳይሆን አይቀርም፡፡ የፓሪሱ ዜና አጭሩ መዋዕል በዚህ ዘመን ‹የደብረ ሊባኖስ መነኮሳት ከአንቆ እስከ ጋሼና ተሰደዱ› ይላል፡፡ ‹አንቆ› ወይም ‹አዕንቁ› ደቡብ ጎንደር ስማዳ ውስጥ የምትገኝ ስትሆን ‹ጋሼና› ደግሞ ከዚያው በቅርብ ርቀት ትገኛለች፡፡ ዛሬ የተክለ ሃይማኖት ገዳም አለባት፡፡ ከዋሻ ተክለ ሃይማኖት ወጥተን ወደ ጣራ ኤዎስጣቴዎስ ገዳም ነው የምንሄደው፡፡ አሁን ወደ ታች ሳይሆን ወደ ላይ ነው የምንወጣው፡፡ 83.5 ሄክታር በሆነ ደን የተሸፈነው ጣራ ገዳም ኤዎስጣቴዎስ ከአዲስ ዘመን ወደ ጎንደር በሚወስደው መንገድ ምክንያት ከሁለት የተከፈለ ነው፡፡ አስጎብኛችን መንገዳችን በዝግታና በጸጥታ እንዲሆን መከሩን፡፡ለምን?አልናቸው፡፡

ታታሪነትና ራስን መቻል

በንብ ርባታ፣ በእርሻና በከብት ርባታ ራሳቸውን ችለው ገዳማዊ ሕይወታቸውን መቀጠል የሚፈልጉት ገዳማውያኑ ዋናው ችግራቸው ውኃ ነው፡፡ ‹‹ውኃ ብናገኝ ከራሳችን አልፈን ለሌሎች በተረፍን ነበር፡፡ እኛ የዕለት ርዳታ አንፈልግም፡፡ እጅ እግር አለን፡፡ ዕውቀቱም አለን፡፡ ያጣነው ውኃ ነው፡፡ ውኃ ካገኘን ይህንን መሬት እናስገብረዋለን፡፡›› ብለውኛል አበ ምኔቱ፡፡ በአካባቢው ውኃ የሚገኘው ከተራራው ሥር ተቆፍሮ ነው፡፡ ከዚያም በሞተር ኃይል ወደ ላይ መሄድ አለበት፡፡ ለዚያ ግን ዐቅም የላቸውም፡፡ በዐቅማቸው በሰው ጉልበት ሁለት ሦስት ጉድጓድ ቆፍረው ውኃ ለማውጣት ሞክረዋል፡፡ ግን አልሆነም፡፡ ስንለያቸው ‹‹እዚህ ገብቶ ሳይቀምሱ መውጣትማ ነውር ነው›› ብለው አንዱ ስለ ዐሥር እንጀራ የሚቆጠር ዳቤ እጅ በሚያስቆረጥም ወጥ አቀረቡልን፡፡ ይህንን ስጽፍ እንኳን ጣዕሙ ይመጣብኛል፡፡ ‹‹ግን ይሄ ለእንግዳ ነው የሚቀርበው፡፡ የኛን ብንሰጣችሁ አትችሉትም›› አሉን አበ ምኔቱ፡፡ በነብር የሚጠበቀውን የጸጥታ ገዳም ትተን ወደ ታች ወረድን፡፡ አሁን ቀጥለን የምንጓዘው ወደ ታሪካዊቷ የኢፋግ ከተማ ነው፡፡ የባርያ ንግድ ዋና ገበያ ወደ ነበረችው ኢፋግ፡፡ ቸር ያሰንብተን፡፡